”… câu chuyện đơn giản nhất mà Murakami từng kể. Tuy vậy, đơn giản không có nghĩa là dễ hiểu …”
Haruki Murakami là bậc thầy trong việc kiến tạo những câu chuyện đậm chất kỳ ảo, nơi ranh giới giữa thực và hư, đúng và sai, thiện và ác dường như tan biến dưới ngòi bút của ông. Chính sự mơ hồ này đôi khi khiến người đọc bối rối, thậm chí khó chịu, nhưng cũng không thể rời mắt khỏi trang sách.
Phía nam biên giới, phía tây mặt trời là lời tự sự của nhân vật chính Hajime, kể về hành trình cuộc đời anh từ năm 12 tuổi đến gần 40, xoay quanh những người phụ nữ đã bước qua đời anh và những ám ảnh, sai lầm anh để lại trên hành trình ấy.
Hajime lớn lên với nỗi cô đơn sâu sắc của một đứa trẻ con một. Anh khao khát có anh chị em để sẻ chia, để cảm nhận sự kết nối. Rồi anh gặp Shimamoto, một cô bé cũng là con một, và hai người nhanh chóng trở thành tri kỷ. Từ đây, Shimamoto trở thành một ám ảnh dai dẳng, bám riết lấy tâm trí anh suốt phần đời còn lại. Mọi hành động, mọi mối tình, mọi trải nghiệm của Hajime đều mang bóng dáng cô. Dù tự tin yêu người yêu hiện tại, anh không thể ngăn hình ảnh Shimamoto lướt qua trong tâm trí. Thậm chí khi gần gũi với người yêu, anh vẫn tưởng tượng đó là Shimamoto. Nỗi ám ảnh ấy lặng lẽ tồn tại, như một phần tất yếu trong con người anh, không cần lý do, không cần thắc mắc. Nhưng chính sự hiển nhiên ấy đã khiến con tàu cuộc đời anh trật bánh.
Chỉ một bóng dáng thoáng qua trên phố, giống Shimamoto, đã đủ khiến Hajime quên hết mọi việc đang làm. Anh bỏ tất cả để bám theo cái bóng ấy, lén lút, với một nỗi bận tâm duy nhất: liệu đó có phải là cô? Anh biết chỉ cần bước lên và nhìn rõ khuôn mặt, mọi nghi ngờ sẽ tan biến. Nhưng Hajime sợ. Anh tự dệt nên vô vàn câu hỏi: Nếu là cô, anh sẽ nói gì? Cô có nhận ra anh không? Suốt 45 phút, anh len lỏi qua những con phố, vào quán cà phê, gọi đến cốc thứ hai, nhưng vẫn không dám xác nhận. Cuối cùng, anh nhận được một khoản tiền bịt miệng từ một người đàn ông lạ mặt, và mọi chuyện chìm vào im lặng.
Thời gian trôi qua, Hajime cưới một người vợ gần như hoàn hảo. Cô yêu anh, và anh tin mình cũng yêu cô. Họ có hai cô con gái đáng yêu, một cuộc sống ổn định với hai quán bar do anh sở hữu, nhờ sự hỗ trợ từ bố vợ. Cuộc đời anh dường như quá viên mãn, đến mức chính anh cũng phải thừa nhận. Nhưng rồi, vào một đêm, Shimamoto bước vào quán bar đầu tiên của anh. Họ uống rượu, trò chuyện, và chỉ trong khoảnh khắc ấy, cuộc đời anh thật sự lệch hướng. Anh nói dối vợ để đi cùng Shimamoto, làm mọi thứ để chiều theo ý cô. Anh thậm chí sẵn sàng bỏ lại tất cả—vợ, con, sự nghiệp—để chạy theo một người phụ nữ mà anh gần như không biết gì ngoài ký ức từ năm 12 tuổi. Hơn 20 năm đã trôi qua, cả hai đều đã đổi thay, nhưng Shimamoto vẫn là một ẩn số. Những gì anh biết về cô chỉ là cô từng có một đứa con, nhưng đứa bé qua đời vài ngày sau khi chào đời; cô chưa bao giờ đi làm, nhưng luôn diện đồ hiệu và đeo những chiếc đồng hồ khác nhau mỗi lần gặp anh.
Shimamoto bí ẩn, đến và đi như một cơn gió. Có lẽ chính sự khó nắm bắt ấy đã mê hoặc Hajime. Anh bị giằng xé bởi vô số câu hỏi: Đứa con ấy là thế nào? Cô đã kết hôn chưa? Tại sao tay cô không đeo nhẫn? Cô sống bằng cách nào? Những thắc mắc ấy dằn vặt anh ngày qua ngày. Shimamoto xuất hiện ở quán bar, rồi đột nhiên biến mất. Cô nói những câu đầy ẩn ý, mơ hồ với “có lẽ” hay “một khoảng thời gian”. Sự bí ẩn của cô khiến Hajime điên đảo. Anh lao vào bơi lội, tập luyện, làm việc như một cỗ máy để xua cô ra khỏi tâm trí. Vô ích. Shimamoto vẫn ở đó, cùng những câu hỏi và sự chờ đợi không nguôi.
Cuối cùng, điều gì đến cũng phải đến. Hajime thừa nhận mình yêu Shimamoto và sẵn sàng từ bỏ tất cả để theo cô. Họ có một đêm tuyệt vời—at ít theo lời anh—tại ngôi nhà nghỉ hè của gia đình anh. Hai người hòa hợp hoàn hảo, như thể định mệnh. Hajime tin rằng mình đã có cô, rằng anh sẽ biết mọi bí mật của cô. Shimamoto hứa khi bình minh lên, cô sẽ kể hết quá khứ. Nhưng, như một giấc mộng, cô biến mất. Không dấu vết. Giày, quần áo, món quà cô tặng anh, thậm chí khoản tiền bịt miệng trong ngăn kéo kín—tất cả đều tan biến, như thể cô chưa từng tồn tại.
Hàng loạt câu hỏi vẫn treo lơ lửng trong tâm trí Hajime, giờ lại thêm hàng trăm câu hỏi mới: Tại sao cô bỏ anh? Cô đi đâu? Shimamoto có thật sự tồn tại, hay chỉ là một ảo ảnh anh tự vẽ nên trong những ngày cô đơn bị bắt nạt vì là con một? Nếu cô là thật, hơn 20 năm qua cô đã làm gì? Tại sao mọi dấu vết về cô đều biến mất? Murakami khéo léo gieo những câu hỏi ấy vào lòng người đọc, khiến chúng ta, cũng như Hajime, hoang mang giữa thực và hư. Liệu Shimamoto là một con người bằng xương bằng thịt, hay chỉ là biểu tượng cho nỗi cô đơn và khao khát không thể lấp đầy của Hajime?
Thực và ảo, hiện thực và mộng mị, ám ảnh và tội lỗi trong thế giới của Murakami hòa quyện một cách tinh tế. Ông dẫn dắt người đọc lạc vào cõi mộng ông vẽ nên, nơi không có lời giải đáp, chỉ có những câu hỏi chồng chất. Sự hoang mang giữa thực và hư trở thành cảm giác duy nhất đọng lại trong tâm trí.
“Điều này cũng không thật sự lạ, vì, đã trở thành quy luật, những câu trả lời thì qua đi, còn câu hỏi thì ở lại.”
Đôi lời muốn nói
Thật ra ý tưởng về xây dựng blog đã được mình nghĩ đến vào những năm cuối cấp 3 và mục đích ban đầu của blog là để viết về những thứ như thế này (sách, phim, cuộc sống, …) chứ không phải chỉ để viết writeup ctf T_T. Tuy thế nhưng từ lúc mình tạo được blog đến giờ đây là lần đầu tiên có 1 bài viết như vậy ở đây. Mình có rất nhiều ý tưởng, cảm hứng tuy nhiên đến khi đặt tay xuống viết thì mọi thứ thật sự khó khăn hơn nhiều. Viết rồi lại xoá, xoá rồi lại viết, lặp đi lặp lại khiến mình nhận ra, à, mình vẫn thuộc về thế giới của những con số và logic. Việc chơi đùa với ngôn từ không dễ dàng, dù những suy nghĩ và cảm xúc vẫn cháy bỏng trong lòng. BTW sắp tới mình sẽ cố gắng viết tiếp những post như thế này, nó khiến mình thấy thư giãn sau những tháng ngày trôi qua vô định. Bài viết này được hoàn thành vào mùng 1 tháng Giêng năm Giáp Thìn 2024. Chúc mọi người năm mới an khang, thịnh vượng, sự nghiệp thuận lợi, sức khỏe dồi dào. Chúc mừng năm mới!